اقتصاد ایران پس از لغو تحریم‌ها به دنبال چیست؟

ایران ثروت بالقوه‌ای را به سرمایه گذاران غرب پیشنهاد می دهد، از جمعیت جوان و تحصیلکرده تا ذخایر عظیم نفت و گاز اما کسب و کار در ایران با چالش هایی نیز همراه است.

مترجم، آیدا هماوندی: روزنامه کانادایی گلوب اند میل که دومین روزنامه پرتیراژ این کشور است و به عنوان روزنامه ملی کانادا شناخته می  شود، در گزارش مفصلی به بررسی وضعیت اقتصاد ایران در دوران پس از تحریم پرداخته است.

طبق گزارش این روزنامه، ایران دارای جمعیت رویایی است. براساس برآوردهای سال گذشته که توسط سازمان ملل منتشر شد، جمعیت زیر سی سال ایران بیشتر از کل جمعیت کانادا است. سازمان ملل متحد انتظار دارد که تا سال ۲۰۵۰ ایران خانه ای برای بیش از ۹۰ میلیون نفر بشود.

داده های اخیر بانک جهانی نرخ با سوادی در بزرگسالان را ۸۴ درصد اعلام کرده است.

در سال ۲۰۱۲ نرخ با سوادی در جوانان ۱۵ تا ۲۴ سال، ۹۸ درصد بوده است.

و گزارش شده که جوانان ایرانی در فرهنگ و مارک های غربی متبحر هستند.

۲۵ درصد از ایرانیان دارای تحصیلات دانشگاهی، در کشورهایی با اقتصاد پیشرفته زندگی می کنند. از اوایل دهه ۱۹۸۰، فقدان فرصت های شغلی، بسیاری از جوانان ایرانی را وادار به پیدا کردن شغل در خارج از کشور کرده است. با توجه به گزارش صندوق بین المللی پول، ایران بالاترین نرخ فرار مغزها را در سال ۲۰۱۴  داشته است. با فرصت های شغلی که در آینده برای ایران قرار دارد این کشور میتواند از فرار مغزها جلوگیری کند.

با توجه به استانداردهای غربی، علی رغم نرخ بالای جوانان با سواد ایرانی، نرخ بیکاری برای این گروه سنی بسیار بالا است. طبق آمار و ارقام مرکز آمار ایران، نرخ جوانان بیکار در تابستان ۲۵.۷ درصد بوده است که نسبت به سال گذشته ۲.۸ درصد افزایش یافته است.

نرخ بیکاری برای زنان اعداد به مراتب بالاتری را نشان می دهد و به ۴۴.۲ درصد رسیده است. با توجه به آمار و ارقام ماه دسامبر که مرکز آمار ایران منتشر کرده است نرخ تورم شهری ۱۲.۶ درصد است. این کشور سالهاست که با تورم دو رقمی دست و پنجه نرم میکند و تحریم ها باعث کاهش بهای پول ملی و تضعیف قدرت خرید مصرف کنندگان شده است. حسن روحانی برای مهار تورم تلاش می کند. بلومبرگ در جولای گذشته به نقل از یک مقام ارشد گفت که بانک مرکزی ایران قصد دارد تا سال ۲۰۱۷ نرخ تورم را به تک رقم برساند.

نسبت به کشوری که از سال ها انزوای اقتصادی خارج میشود، ایران دارای جمعیت قابل ملاحظه ای طبقه ی متوسط و بالا است. به گزارش مرکز تحقیقات پیو در سال ۲۰۱۵، بیش از ۳۵ درصد از جمعیت ایران در سال ۲۰۱۱ درآمد متوسط و بالایی داشتند. در صورتی که اکنون میزان طبقه ی متوسط کاهش یافته است، انتظار میرود که آرامش بعد از تحریم ها رشد اقتصادی را افزایش دهد و پس از این موجب بهبود بخت و اقبال در خانواده های ایرانی شود.

صنعت نفت بزرگترین یاری دهنده به اقتصاد ایران است و که به دلیل تحریم ها به طور قابل توجهی از آن مختل شد. حال ایران میتواند صادرات نفت خام به اتحادیه اروپا را از سر بگیرد. که منافع آن برای کشورهای وارد کننده روشن است زیرا نفت بیشتر، یعنی نفت ارزانتر. تحریم ها سرمایه گذاری های خارجی را هدف قرار میداد، اما در حال حاضر در بخش نفت این روند آسانتر شده است.

بانک جهانی در سال گذشته به نقل از مقامات ایرانی گفت تا سال ۲۰۲۰ به ۱۴۵ میلیارد دلار برای سرمایه گذاری های جدید در حفظ ظرفیت تولید نفت ایران لازم است.

در معاملات بین شرکت های ایتالیایی و ایرانی، از حدود ۱۷ میلیارد یورو پرده برداری شد که در اختیار مجموعه ای از پروژه های زیر بنایی قرار خواهد گرفت.

طبق محاسباتی که در ماه دسامبر انجام شد، تولید نفت ایران ۸.۲۱ درصد از صادرات کشورهای صادرکننده نفت را تشکیل میدهد.

به گفته حسن روحانی ایران میخواهد ۳۰ درصد از تولیدات خود را صادر کند.

به دلیل تحریم ها، تجارت ایران در سال های اخیر از اروپا به آسیا به خصوص چین منتقل شده است.

با توجه به اطلاعات داده شده توسط موسسه ی تکنولوژی ماساچوست، در سال ۲۰۱۳ چین مقصد صادرات ایران بوده است معادل ۲۲.۹ میلیارد دلار(۴۷ درصد) از کل صادرات آن سال. هند و ژاپن نیز با ۱۹ و ۱۳ درصد در مقام های دوم و سوم بودند.

صادرات ایران به شدت به سمت نفت میرود. در سال ۲۰۱۳ طبق داده های MIT نفت خام ۶۸ درصد از بازار صادرات را تشکیل می داد چیزی حدود ۳۳.۱ میلیارد دلار که این حجم صادرات با وضع تحریم ها ضربه خورده است. پلیمرهای اتیلن دومین منبع بزرگ صادرات بودند، ۵.۱ درصد از ارزش کل. سنگ آهن با ۴.۱ درصد در مقام سوم بود.

تجارت بین ایران و آمریکا به دلیل تحریم های موجود محدود است. اما آمریکا اجازه ی واردات کالاهای لوکس ایران از جمله فرش و خاویار را میدهد.

برآورد بانک جهانی: تحریم ها، صادرات ایران را ۱۷.۱ میلیارد دلار از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴ کاهش داده است.

ایران به ارتقای جدی در بخش هوانوردی احتیاج دارد. ناوگان هوایی ایران قدیمی و حادثه خیز است و لغو تحریم ها اجازه میدهد تا خطوط هوایی خود را به قرن بیست و یک پیوند بزند. صنعت خودرو در کشور نیز از دوره ی جدیدی از همکاری های بین المللی بهره مند می شود.

ناظران می گویند که ایران نیاز به خرید چند صد جت در سال های آینده به منظور به روز کردن ناوگان خود دارد.

استفان دیون وزیر امور خارجه سه شنبه گفت که کانادا شروع به کاهش برخی از تحریم های خود خواهد کرد. به ویژه برای کسانی که در کار خرید و فروش هواپیماهای غیر نظامی هستند که این فرصت خوبی برای شرکت بمباردیه می باشد. او افزود: ” اگر ایرباس قادر به انجام آن است چرا بمباردیه قادر به انجام آن نباشد؟”

طبق گفته ی بانک جهانی در سال ۲۰۱۵، صنعت خودروی ایران بیش از ۱۰ درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل میدهد و “یکی از بخش های اصلی اشتغالزایی” در کشور می باشد. تولید خودرو نیز با مشکل افزایش قیمت قطعات وارداتی روبه رو بوده است.

بانک جهانی می گوید اگر شرکت های بین المللی تعامل جدید با بخش خودروسازی را از سر بگیرند در طی دو سال سطح تولید به سطح قبل از تحریم خواهد رسید.

ایران می تواند شاهد پرشی در بخش سرمایه گذاری مستقیم خارجی پس از رکود اخیر باشد. با توجه به داده های سازمان ملل، در سال ۲۰۱۴ سرمایه گذاری خارجی ۲.۱ میلیارد بود یعنی کمتر از ۴.۷ میلیارد دلار نسبت به دو سال قبل.

منبع: اتاق بازرگانی