خانه / مقاله ها / عمومی / مشاهیر مهندسی
peter-rice

مشاهیر مهندسی

این مطلب را سرآغاز سلسله مباحثی بدانید تا خالقین کمتر شناخته شده (بویژه در نزد معماران و دانشجویان معماری ایرانی) بسیاری از بناهای شاخص جهان را معرفی کنیم. مهندسینی که بدون نبوغ و دانش آنها بسیاری از ایده های معماری محقق نمی شد.

انسان وقتی با کارهایی که این مهندسین انجام داده اند آشنا می شود افسوس می خورد چرا مهندسی مانند پیتر رایس در ۵۷ سالگی از دنیا رفت و جهان را از خدمات بیشتر خویش محروم ساخت.

پیتر رایس (Peter Rice)

پیتر رایس در کنار اپرای سیدنی در حال ساخت

مهندس ایرلندی (۱۹۳۵-۱۹۹۲) را می توان یکی از برجسته ترین طراحان قرن بیستم به شمار آورد. او در پروژه های شاخصی نظیر خانه اپرای سیدنی، مرکز پمپیدو، لویدز لندن، هرم موزه لوور و فرودگاه کانسای همکاری داشته است. همچنین با آرشیتکت هایی از قبیل نورمن فاستر، ریچارد راجرز و رنزو پیانو ارتباط کاری نزدیکی داشته است. اوقات حرفه ای او بین لندن، جایی که مدیریت دفتر Ove Arup و همکاران را به عهده داشت و پاریس در دفتر RFR تقسیم شده بود جاناتان گلنسی (Jonathan Glancey) منتقد معماری به مناسبت درگذشت وی اظهار داشت: «او را شاید بتوان جیمز جویس (James Joyce) مهندسی سازه نامید. ابداعات شاعرانه وی، تواناییش در تغییر دادن ایده های از پیش پذیرفته شده در ذهن و منطق ریاضی و فلسفی محکمش، او را به یکی از پرطرفدارترین مهندسین زمانه ما مبدل ساخته بود». هم اکنون شرکت آروپ برای گرامیداشت پیتر رایس نمایشگاهی را در لندن با عنوان « ردپاهای پیتر رایس» (traces of Peter Rice) برپا کرده که تا ۵ آوریل ۲۰۱۳ ادامه خواهد داشت.

گلخانه های  سه گانه موزه علم و صنعت پاریس (۱۹۸۲)

بنای مستطیلی شکل موزه علم و صنعت  در پارک «دو لا ویلت» پاریس با خندقی احاطه شده است. این گلخانه های سه گانه جعبه هایی شیشه ای هستند که به نمای طویل جنوب شرقی بنا الحاق شده اند و رو به سمت پارک دارند. معمار پروژه، «آدریان فن سیلبه» (Adrien Fainsilber) در نظر داشت که نماهای این گلخانه ها گذری شفاف و تقریبا نامرئی از موزه به سمت پارک فراهم کنند و از این طریق هماهنگی تکنولوژی و طبیعت را به نمایش گذارد.

این گلخانه ها از پانل های شیشه ای مربعی ساخته شدند. بالا و کناره ها یک پانل عرض دارند و نماها متشکل از چهار ردیف به عرض چهار پانل می باشند. هر یک از پانل ها ۶۴ متر مربع مساحت دارد که در نتیجه نمای گلخانه ۱۰۲۴ متر مربع می شود. با این حال حداکثر اندازه جام های شیشه آبداده (tempered glass) که شرکت RFR قصد استفاده از آن را داشت ۲ متر مربع بود. بنابر این هر پانل از یک مجموعه معلق متشکل از ۱۶ جام شیشه ساخته شده است که در چهار ردیف چهارتایی منظم شده اند و هر جام شیشه ۱۲ میلی متر ضخامت دارد و توسط گوشه هایش از جام بالایی آویخته شده است.

شیشه، گر چه شکننده است اما هنگامی که در امتداد صفحه اش بارگذاری شود بسیار مقاوم است و این کیفیت به کمک یک سری از تکیه گاه های کروی امکان پذیر شد که به کمک آنها انتقال بار به شیشه از طریق صفحه شیشه صورت می گرفت. این نشیمن ها اطمینان می داد که شیشه با رفتاری قابل پیش بینی و محاسبه بارگذاری خواهد شد در عین حال که به نما امکان انعطاف پذیری می داد. این نشیمن های به قطر ۳۲ میلی متر در گوشه هایی که چهار جام شیشه با هم تلاقی می کنند واقع شده اند و دارای ظرفیت باربری تقریبا ۴ تن هستندکه بسیار بیشتر از باری است که بر آنها اعمال می شود.

هر پانل ۱۶ قطعه ای در قابی از لوله های فولادی ضد زنگ جای گرفته است. به منظور به حداقل رساندن مزاحمت دید پانوراما به پارک از درون گلخانه ها، خرپاهای کابلی پیش تنیده از فولاد ضدزنگ برای مهار پانل های شیشه ای جایگزین وادارهای صلب متداول شده اند. این خرپاها به صورت افقی قرار گرفته اند و دو کابل اصلی خرپای هر پانل برای تامین پایداری دورانی، دو بار با هم تقاطع پیدا کرده اند.

یک بازوی H شکل یا « اسپایدر»، هر یک از نشیمن ها را به چهار بولت گذرنده از شیشه ها متصل می کند و از طریق یک میله مهاری مرکزی بار را به خرپای کابلی پشت خود منتقل می کند؛ چهار میله برای هر یک از خرپاهای افقی پانل ها وجود دارد. این چیدمان شکل خرپا را حفظ کرده و از باگذاری خارج از صفحه شیشه ها جلوگیری می کند. بالای هر جام در هر یک از پانل ها از فنری پیش تنیده که به عنوان جاذب شوک عمل می کند آویخته شده است. اگر جامی شیشه ای شکسته شود این تمهید گسترش ترک ها را محدود خواهد کرد.

این نوع طراحی راه حل سازه ای دوطرفه هوشمندانه ای را فراهم می کند. همانطور که پیتر رایس هم گفته است: « بنابراین ما وضعیت رضایتبخش در سازه داشتیم چرا که شیشه ها به کمک وادارهای خرپایی کابلی در برابر بار باد مهاربندی شده اند در عین حال که خود شیشه ها نیز خرپاها را تحت بارگذاری مهار می کنند.»

این تکنیک که در پروژه لاویلت برای ساخت نماهای شیشه ای معلق بدون قاب و با استفاده از تکیه گاه های کروی برای مهارسازی ابداع شد توسط شرکت RFR تحت عنوان ‘La Rotule’ ثبت اختراع شد. گلخانه های موسوم به Les Serres اولین بناهایی بودند که  در آنها از خرپاهای کابلی برای تامین پایداری سازه ای سطوح گسترده شیشه ای بدون استفاده از وادارها و قابهای رایج استفاده شد. این طراحی تخصصی و ماهرانه، کاربرد بناها و نماهای شیشه ای را متحول کرد و هم اکنون روشی استاندارد محسوب می شود.

.

پیتر رایس

پیتر رایس، ۱۹۳۵-۱۹۹۲

پیتر رایس

به قلم محمد رضا مجاهدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *